Etiquette en cultuur in China

Chinese etiquette is minder streng dan veel reizigers die voor het eerst gaan vrezen, en mensen zijn doorgaans vergevingsgezind naar buitenlandse bezoekers die een eerlijke fout maken. Een paar gewoontes zijn wel de moeite van het kennen waard: hoe de menigte beweegt, wat je met eetstokjes doet en laat, waarom niemand fooi geeft en waarom je altijd papieren zakdoekjes bij je moet hebben.

Rijen en drukte in China

De drukte in China kan in het begin intens aanvoelen. Metrostations in de spits, beroemde bezienswaardigheden in het weekend en treinstations voor een feestdag zitten vol, en de persoonlijke ruimte is kleiner dan je gewend bent. Even duwen om de metro in te komen of een lift te verlaten is normaal en is niet als onbeleefd bedoeld.

In de rij staan is in China de laatste jaren veel ordelijker geworden. Rijen bij kaartloketten, beveiligingscontroles, taxistandplaatsen en metroplatforms worden over het algemeen gerespecteerd, en op veel metroplatforms geven markeringen aan waar je moet wachten. Toch:

• Blijf stevig op je plek in de rij staan, zonder agressief te zijn.
• Laat mensen eerst uit de metro voordat je instapt, ook als anderen dat niet doen.
• Ga bij heel drukke bezienswaardigheden vroeg in de ochtend of laat op de dag.
• Tijdens feestdagen (zie hieronder) kun je erop rekenen dat alles drukker is.

Foto’s maken van mensen en plekken in China

Fotograferen is in China over het algemeen ontspannen, en overal zie je mensen foto’s maken. Gezond verstand geldt:

• Vraag eerst toestemming voordat je close-upfoto’s van personen maakt, vooral van oudere mensen, kinderen en verkopers. Een glimlach en een gebaar richting je camera is meestal genoeg.
• Maak geen foto’s van politie, soldaten, militaire locaties, beveiligingsposten of grensgebieden.
• Veel musea en tempelzalen beperken fotografie of flitsen; volg de borden.
• Drones zijn in China streng gereguleerd en in veel centrale gebieden verboden; check de regels voordat je er een op laat stijgen.

Wees niet verrast als Chinese bezoekers vragen om met jou op de foto te gaan, vooral buiten de grootste steden. Ja zeggen of beleefd weigeren zijn allebei prima.

Tempels bezoeken in China

Tempels in China zijn levende bedehuizen én toeristische bezienswaardigheden. Boeddhistische, taoïstische en confucianistische tempels, moskeeën en kerken verwelkomen allen respectvolle bezoekers.

Tempeletiquette in China:

• Kleed je bedekt; bedek je schouders en vermijd hele korte broeken.
• Spreek zacht en klim niet op beelden, altaren of balustrades.
• Stap over de verhoogde drempel bij de ingang van een zaal heen in plaats van erop te staan.
• Loop met de klok mee rond Tibetaans-boeddhistische stoepa’s en gebedsmolens, zoals bij de Lamatempel in Peking.
• Vraag eerst toestemming voordat je monniken, nonnen of biddende mensen fotografeert, en check of fotografie binnen in de zalen is toegestaan.
• Je hoeft geen wierook aan te steken. Biedt iemand je wierook aan en vraagt daarna geld, geef het dan terug.
• Volg in moskeeën de regels over kleding en over welke delen open zijn voor niet-moslims.

Eetstokjes en tafelmanieren in China

Eetstokjes-etiquette in China is makkelijk te leren. De belangrijkste regels:

• Zet je eetstokjes nooit rechtop in een kom rijst; dat lijkt op wierook bij een begrafenis. Leg ze over je kom heen of op de rust.
• Tik niet met je eetstokjes op je kom, wijs er niet mee naar mensen en zwaar er niet mee rond terwijl je praat.
• Graaf niet door een gedeeld gerecht op zoek naar het beste stukje. Neem wat het dichtst bij je ligt.
• Gebruik de serveer-eetstokjes of de serveerlepel (公筷 gōngkuài) als die op tafel staan.

Gerechten in China worden gedeeld, en het is beleefd als een gastheer of gastvrouw eten in de kom van een gast doet. Je rijstkom naar je mond tillen is normaal. Eet je met Chinese gastheren, dan kunnen die erop aandringen te betalen; het aanbieden is beleefd, en het gratieaccepteren is ook prima. Meer over bestellen lees je in Eten en bestellen.

Cadeaus en fooi in China

Fooi geven is in China niet gebruikelijk. Restaurants, taxi’s, chauffeurs die je via een app bestelt en kappers verwachten geen fooi, en personeel kan geld dat je laat liggen proberen terug te geven. Sommige internationale hotels en restaurants in het hogere segment rekenen servicekosten op de rekening, waarmee de kous af is.

Cadeaus geven in China kent een paar tradities als je bij iemand thuis op bezoek gaat of een zakelijk contact ontmoet:

• Geef en ontvang cadeaus, en visitiekaarten, met twee handen.
• Een cadeau kan een of twee keer beleefd geweigerd worden voordat het wordt aangenomen; dat is geen afwijzing.
• Degene die het ontvangt, maakt het mogelijk niet in jouw bijzijn open.
• Vermijd klokken (de uitdrukking “een klok geven” klinkt als het bijwonen van een begrafenis), scherpe voorwerpen en sets van vier, want “vier” klinkt als “dood”.
• Kleine cadeaus uit je eigen land, zoals lokale snackjes of een boek, zijn altijd welkom.

Gevoelige onderwerpen en gesprekken in China

Chinese mensen zijn vaak nieuwsgierig en vriendelijk naar buitenlandse bezoekers, en vragen naar je leeftijd, salaris, burgerlijke staat of familie zijn gebruikelijk en niet als indringend bedoeld. Glimlach eromheen als je liever niet antwoordt.

Sommige onderwerpen zijn gevoelig in China en kun je beter vermijden bij mensen die je net hebt ontmoet: de binnenlandse politiek, de leiders van het land, territoriale kwesties en sommige periodes uit de recente geschiedenis. Je krijgt geen problemen door een privégesprek, maar je kunt je gesprekspartner wel ongemakkelijk maken. Openbare protesten, het verspreiden van religieus of politiek materiaal en de regering bekritiseren in het openbaar zijn een andere zaak en kunnen buitenlandse bezoekers wel degelijk in de problemen brengen.

Eten, reizen, familie, sport en de stad waar je bent zijn altijd goede onderwerpen.

Roken en toiletten in China

Roken is in veel steden in China verboden in openbare binnenruimtes, waaronder Peking en Shanghai, en in hogesnelheidstreinen mag niet worden gerookt. De handhaving verschilt echter, en in kleine restaurants, liftportalen en trappenhallen kun je nog steeds rook ruiken. Als je rookt, zoek dan de aangewezen rookruimtes op.

Toiletten in China variëren van brandschoon tot basic. Winkelcentra, hotels, luchthavens en nieuwere metrostations hebben meestal westerse toiletten; oudere gebouwen, parken en landelijke gebieden hebben vaak hurktoiletten.

Toilettips voor China:

• Neem zakdoekjes mee. Veel openbare toiletten hebben geen toiletpapier.
• Neem handontsmetter mee, want zeep ontbreekt soms.
• In oudere gebouwen kan een bord vragen om papier in de prullenbak te doen in plaats van in het toilet; volg dat op.
• Winkelcentra, hotels en fastfoodketens zijn betrouwbare plekken voor een schoon toilet.

Chinese feestdagen en wat ze voor bezoekers betekenen

Chinese feestdagen veranderen hoe China voor een bezoeker aanvoelt. Vervoer, hotels en bezienswaardigheden lopen vol, prijzen stijgen, en de populairste plekken worden extreem druk.

De belangrijkste feestdagen in China:

• Lentefestival (Chinees Nieuwjaar): eind januari of februari. Veel mensen reizen naar huis, sommige kleine bedrijven sluiten dagen, en steden kunnen stil aanvoelen terwijl het vervoer overvol is.
• Qingming-festival: begin april.
• Dag van de Arbeid: de eerste dagen van mei.
• Drakenbootfestival: eind mei of in juni.
• Mid-Autumnfestival: september of begin oktober.
• Nationale Dag (“Gouden Week”): vanaf 1 oktober.

Sommige feestdagen worden verlengd door werkdagen te verschuiven, waardoor een weekenddag een werkdag kan worden. Mijd de reisdrukte rond de Gouden Week en het Lentefestival als je kunt; kan het niet, boek dan treinen, hotels en bezienswaardigheden ruim van tevoren. Zie Bezienswaardigheden boeken voor hoe feestdagen kaartjes beïnvloeden.

Controleer voor vertrek: Feestdatums volgen de maankalender en een officieel schema dat elk jaar wordt gepubliceerd. Check de data van het actuele jaar voordat je plant.